انتقال کشتیبهکشتی در فجیره؛ مسیر اصلی دور زدن تنگه هرمز
یک گزارش جدید از تغییر مسیر صادرات نفت کشورهای عربی منطقه حکایت دارد و نشان میدهد بندر فجیره امارات و عملیات انتقال کشتی به کشتی در دریای عمان، به مهمترین مسیر جایگزین برای دور زدن تنگه هرمز تبدیل شده است
مؤسسه HFI اعلام کرد روزانه حدود ۴.۲ میلیون بشکه نفت از این مسیر صادر میشود که از این میزان، عراق با ۱.۵ میلیون بشکه، امارات با ۱.۲ میلیون بشکه، کویت با یک میلیون بشکه و عربستان سعودی با ۵۰۰ هزار بشکه، بیشترین سهم را دارند. موسسه HFI یک مرکز پژوهشی حوزه انرژی است که گزارشها و تحلیلهایی درباره بازار نفت، از جمله وضعیت بنادر راهبردی و جریان عرضه و تقاضای جهانی منتشر میکند.
بر اساس این گزارش، هدف قرار دادن نفتکشهای غولپیکر (VLCC) بهتنهایی نمیتواند صادرات نفت کشورهای عربی را متوقف کند، زیرا نفت ابتدا با نفتکشهای کوچکتر از نوع Aframax از تنگه هرمز عبور داده میشود و سپس در نزدیکی بندر صحار عمان یا بندر فجیره امارات به نفتکشهای VLCC منتقل میشود. به گفته HFI، این زنجیره انتقال طی سه هفته گذشته با همکاری لجستیکی عمان و کشورهای عربی، بدون وقفه ادامه داشته است.
همزمان، کشورهای عربی منطقه پس از افزایش تنشهای منطقهای، اجرای دستکم هفت پروژه بزرگ انتقال نفت را برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز شتاب دادهاند؛ پروژههایی که در صورت تکمیل، مسیر صادرات نفت را به دریای سرخ، دریای عمان و دریای مدیترانه منتقل خواهند کرد.
در همین رابطه، بیزنس اینسایدر گزارش داده است که پیش از بحران اخیر، روزانه حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور میکرد، اما دولتهای منطقه اکنون این آبراه را یک گلوگاه پرریسک میدانند و میلیاردها دلار برای ایجاد مسیرهای جایگزین سرمایهگذاری کردهاند.
از مهمترین این پروژهها میتوان به توسعه خط لوله شرق–غرب عربستان به بندر ینبع در دریای سرخ، ساخت خط لوله جدید امارات به بندر فجیره با هدف افزایش نزدیک به دو برابری ظرفیت صادرات این کشور تا سال ۲۰۲۷ و برنامههای عراق برای انتقال نفت از مسیر ترکیه، سوریه و بندر عقبه اردن اشاره کرد.
تحلیلگران گلدمن ساکس برآورد کردهاند این پروژهها تا پایان سال ۲۰۲۷، حدود ۳.۸ میلیون بشکه در روز به ظرفیت صادراتی خارج از تنگه هرمز اضافه میکنند و این رقم تا پایان سال ۲۰۲۸ میتواند به ۷.۳ میلیون بشکه در روز برسد؛ ظرفیتی که امکان انتقال نزدیک به ۶۰ درصد صادرات نفت خلیج بدون عبور از تنگه هرمز را فراهم خواهد کرد.
این گزارش همچنین پیشبینی میکند توسعه این مسیرها میتواند سواحل دریای سرخ در کشورهای مصر، سودان، اریتره و جیبوتی را به یکی از کریدورهای مهم انرژی جهان تبدیل کند، هرچند تهدیدهای امنیتی در دریای سرخ، هزینههای بالای انتقال و آسیبپذیری خطوط لوله همچنان از مهمترین چالشهای این پروژهها به شمار میروند.
