زنان اماراتی در قلب برنامه انرژی هسته‌ای کشور؛ از اتاق کنترل تا اپراتوری راکتور
در نیروگاه هسته‌ای براکه، دقت بخشی جدایی‌ناپذیر از فعالیت‌های روزمره است؛ هر تصمیم اهمیت دارد، هر دستورالعمل با هدف مشخصی اجرا می‌شود و هر عضو تیم مسئولیتی بر عهده دارد که تأثیر آن بسیار فراتر از محدوده نیروگاه است.
برای دو زن اماراتی، «موزه المزروعی» و «فاطمه العلی»، این مسئولیت ابعادی شخصی نیز دارد. فعالیت آنها در قلب برنامه صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای امارات قرار گرفته و مسیر حرفه‌ای‌شان، نقش رو به گسترش زنان اماراتی در حوزه‌های علوم، مهندسی و صنایع پیشرفته را نشان می‌دهد.
اگرچه این دو در مراحل متفاوتی از مسیر شغلی خود قرار دارند، اما هر دو معتقدند تخصص، گام‌به‌گام و از طریق آمادگی، استمرار و تمایل همیشگی به یادگیری شکل می‌گیرد.
مسیری حرفه‌ای با هدفی ملی
موزه المزروعی همواره به محیط‌هایی علاقه داشته که در آنها دقت از اهمیت بالایی برخوردار است. نخستین تجربه صنعتی او با دوره کارآموزی در شرکت RAK Ceramics آغاز شد و پس از آن، به‌عنوان مهندس ابزار دقیق و کنترل در شرکت AMEC Foster Wheeler پایه فنی خود را تقویت کرد.
زمانی که در سال ۲۰۱۹ فرصت پیوستن به پروژه براکه برای او فراهم شد، این پیشنهاد را چیزی فراتر از یک تغییر شغلی دید.
او گفت: «سطح مسئولیت کاملاً متفاوت بود و در مقابل، فرصت مشارکت نیز در مقیاس دیگری قرار داشت. چیزی که باعث شد براکه برای من انتخاب درستی باشد، این بود که می‌توانستم از نظر فنی خودم را بیشتر به چالش بکشم و همزمان بخشی از پروژه‌ای با اهمیت واقعی ملی باشم.»
موزه المزروعی اکنون در بخش عملیات راکتور شرکت ENEC Operations فعالیت می‌کند و در حال طی مراحل دریافت مجوز اپراتور ارشد راکتور از سازمان فدرال تنظیم مقررات هسته‌ای امارات است؛ مسیری دشوار که به دانش فنی عمیق، قضاوت صحیح و انضباط بالا نیاز دارد.
با این حال، او معتقد است رسیدن به این مرحله تنها به معنای کسب یک عنوان شغلی نیست.
المزروعی گفت: «آنچه اهمیت بیشتری دارد، اعتماد و مسئولیتی است که همراه این جایگاه به فرد واگذار می‌شود. عملیات هسته‌ای هر روز به انضباط، قضاوت درست و ذهنیت مناسب نیاز دارد.»
نقش گسترده نیروگاه براکه در تأمین انرژی امارات، اهمیت این مسئولیت را ملموس‌تر می‌کند. واحدهای این نیروگاه به‌صورت شبانه‌روزی بخشی از برق مورد نیاز کشور را برای خانه‌ها، بیمارستان‌ها، مدارس، کسب‌وکارها و صنایع تأمین می‌کنند.
او افزود: «به دلیل ماهیت این کار، تمرکز بر سامانه‌ها، دستورالعمل‌ها و جزئیات فنی بسیار آسان است، اما هدف بزرگ‌تر همیشه وجود دارد. اینکه بدانیم کار ما به تأمین چنین نیاز اساسی و مهمی کمک می‌کند، احساس مسئولیت بسیار روشنی به من می‌دهد.»
از دانش نظری تا تجربه عملی
مسیر فاطمه العلی برای رسیدن به نیروگاه براکه از کلاس‌های دانشگاه آغاز شد. او در دانشگاه آمریکایی شارجه مهندسی شیمی خواند و دروسی مانند ترمودینامیک، مکانیک سیالات و انتقال حرارت و جرم، پایه فنی قدرتمندی برای او ایجاد کرد.
دوره کارآموزی در شرکت EtihadWE نیز به او این فرصت را داد تا کاربرد عملی این مفاهیم را در سامانه‌های اسمز معکوس، عملیات نیروگاهی و رفع مشکلات فنی تجربه کند.
پیوستن او به شرکت انرژی هسته‌ای امارات، این مسیر یادگیری را وارد محیطی کاملاً متفاوت کرد.
فاطمه العلی اکنون به‌عنوان «اپراتور محلی» در نیروگاه براکه فعالیت می‌کند و عضو برنامه آموزش اپراتورهای نیروگاه برای فارغ‌التحصیلان ENEC است. این برنامه ساختاریافته، آموزش‌های تخصصی، تجربه عملی در محیط نیروگاه و راهنمایی متخصصان باتجربه را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد.
او گفت: «چیزی که در این مسیر برایم جذاب است این است که دائماً دانش نظری را به تجربه‌ای عملی و ملموس تبدیل می‌کنم.»
در این مرحله از مسیر حرفه‌ای او، یک روز کاری موفق زمانی است که مفهومی که در دوره‌های آموزشی فرا گرفته، در محیط واقعی عملیات برایش شفاف‌تر شود. این شغل به تمرکز، کنجکاوی و آمادگی برای یادگیری از دیگران نیاز دارد.
همکاری تیمی نیز بخش مهمی از این فعالیت است.
فاطمه گفت: «عملیات هسته‌ای بسیار تخصصی و فنی است، اما تنها با دانش فنی نمی‌توان این کار را به‌خوبی انجام داد. کار تیمی، ثبات در عملکرد و حرفه‌ای‌گری به همان اندازه اهمیت دارند.»
تبدیل شدن به اپراتور ارشد راکتور یکی از اهداف بلندمدت اوست، اما عجله‌ای برای رسیدن به این مرحله ندارد. تمرکز کنونی فاطمه بر تبدیل شدن به بهترین اپراتور محلی ممکن و استفاده حداکثری از تجربیات موجود است.
او افزود: «اعتمادبه‌نفس از طریق آمادگی و استمرار شکل می‌گیرد، نه از تلاش برای اینکه همه چیز را یکباره بدانیم. در واقع هرچه بیشتر یاد می‌گیرم، بیشتر متوجه می‌شوم که هنوز چه میزان فرصت برای پیشرفت وجود دارد.»
یادگیری میان فرهنگ‌ها و نسل‌های مختلف
نیروگاه براکه میزبان متخصصان اماراتی و کارشناسان بین‌المللی صنعت هسته‌ای از برنامه‌ها و محیط‌های عملیاتی مختلف است. برای موزه المزروعی، این تبادل دانش یکی از ارزشمندترین بخش‌های کار محسوب می‌شود.
او گفت: «همیشه دیدگاه دیگری وجود دارد که می‌توان از آن یاد گرفت. انرژی هسته‌ای یک صنعت جهانی است و همکاری با افرادی که از برنامه‌های مختلف تجربه دارند، به من نشان داده که وقتی دانش فنی و شیوه‌های متفاوت تفکر در کنار هم قرار می‌گیرند، یک تیم تا چه اندازه می‌تواند قدرتمندتر شود.»
در همین حال، او شاهد افزایش دانش و تجربه عملی متخصصان اماراتی است؛ تخصصی که قرار است در دهه‌های آینده از برنامه هسته‌ای کشور پشتیبانی کند.
بر اساس اعلام شرکت انرژی هسته‌ای امارات، بیش از ۲ هزار شهروند اماراتی تاکنون در بخش‌های عملیات، مهندسی و مسئولیت‌های مدیریتی این برنامه حضور داشته‌اند.
برای زنانی که وارد رشته‌های فنی می‌شوند، توسعه چنین ظرفیت ملی گسترده‌ای به معنای شکل‌گیری مسیرهای شغلی روشنی در حوزه‌هایی است که شاید در گذشته دور از دسترس به نظر می‌رسیدند.
روند توسعه حرفه‌ای فاطمه العلی نیز تنها به مهندسی محدود نبوده است. شرکت در برنامه «مهارت‌های آینده برای زنان» او را با حوزه‌هایی همچون ارتباطات، آموزش و سیاست‌گذاری عمومی آشنا کرد و حضور در برنامه منتورینگ EGA Ershaad نیز امکان ارتباط او با متخصصان باتجربه در حوزه‌های مهندسی و کسب‌وکار را فراهم کرد.
این تجربه‌ها دیدگاه او درباره اعتمادبه‌نفس حرفه‌ای را تغییر داد. به گفته فاطمه، اعتمادبه‌نفس به معنای داشتن پاسخ همه پرسش‌ها نیست، بلکه به معنای شناخت توانایی‌ها، برنامه‌ریزی برای پیشرفت و برداشتن گام‌های عملی برای رسیدن به اهداف است.
«لازم نیست پیش از شروع کاملاً آماده باشید»
هر دو زن به‌صراحت درباره حجم بالای یادگیری در مسیرهای فنی صحبت می‌کنند و هیچ‌یک اعتمادبه‌نفس را چیزی نمی‌دانند که پیش از آغاز کار به‌طور کامل شکل گرفته باشد.
مسیر حرفه‌ای موزه المزروعی از مهندسی الکترونیک به ابزار دقیق و کنترل و سپس به عملیات هسته‌ای رسید. هر مرحله نیازمند ورود به حوزه‌ای تازه و کسب دانش جدید بود.
توصیه او به زنان جوان اماراتی که قصد ورود به حوزه‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات را دارند این است که از چیزهایی که هنوز نمی‌دانند، دلسرد نشوند.
او گفت: «مسیرهای فنی ممکن است از بیرون ترسناک به نظر برسند، زیرا حجم دانش و مسئولیت موجود در آنها دیده می‌شود؛ اما هیچ‌کس از ابتدا همه چیز را نمی‌داند.»
المزروعی افزود: «کنجکاو بمانید، سؤال بپرسید، پایه‌ای قوی برای خود بسازید و آماده تلاش باشید. برای من، اعتمادبه‌نفس از طریق شایستگی شکل گرفته است؛ با آماده شدن، یاد گرفتن و اثبات این موضوع به خودم که می‌توانم مسئولیت‌های بیشتری را بر عهده بگیرم.»
این دیدگاه در مسیر حرفه‌ای هر دو زن در نیروگاه براکه قابل مشاهده است؛ یکی در حال حرکت به سوی مسئولیت‌های بیشتر در عملیات راکتور است و دیگری هر روز پایه‌های تجربه عملی خود را تقویت می‌کند.
آنها در کنار یکدیگر نماینده نسلی از زنان اماراتی هستند که پیچیدگی حوزه‌های تخصصی، محدودیتی برای اهداف و جاه‌طلبی‌هایشان ایجاد نکرده است.
موزه المزروعی گفت: «لازم نیست پیش از شروع، احساس کنید کاملاً آماده هستید.»
زنان در برنامه هسته‌ای امارات
بر اساس آخرین آمار عمومی منتشرشده در اوت ۲۰۲۵، زنان حدود ۲۰ درصد از نیروی کار شرکت انرژی هسته‌ای امارات را تشکیل می‌دهند و در بخش‌هایی از جمله مهندسی، عملیات، ایمنی هسته‌ای و مدیریت فعالیت دارند.
زنان همچنین حدود ۲۰ درصد از نیروی انسانی برنامه صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای امارات را تشکیل می‌دهند و شماری از آنها در نقش‌های حساس و تخصصی از جمله اپراتور ارشد راکتور و عملیات بارگذاری سوخت مشغول به کار هستند.
حضور زنان در صنعت هسته‌ای امارات، این کشور را به شبکه گسترده‌تری از متخصصان زن صنعت هسته‌ای در جهان متصل کرده است.
شبکه جهانی «Women in Nuclear» بیش از ۳۵ هزار عضو در بیش از ۱۴۵ کشور و ۶۰ شعبه دارد. شعبه امارات این شبکه نیز در سال ۲۰۲۳ در تأسیس شعبه «زنان در صنعت هسته‌ای خاورمیانه» مشارکت داشت.
