یک مادر ساکن امارات در اقدامی غیرمعمول قصد دارد در وصیت‌نامه خود شرطی قرار دهد که بر اساس آن، در صورت فوتش، سرپرستان فرزندش هنگام تصمیم‌گیری‌های مهم درباره تربیت و آینده او از هوش مصنوعی ChatGPT مشورت بگیرند.

این طرح که قرار است برای ثبت در ابوظبی ارائه شود، بخشی از وصیت‌نامه تعیین سرپرستی کودک است که توسط مؤسسه حقوقی Expatriate Law در حال تنظیم است. این وصیت‌نامه شامل سازوکاری با عنوان «پروتکل خواسته‌های زنده» (Living Wishes Protocol) خواهد بود.

بر اساس این پیشنهاد، قرار نیست هوش مصنوعی کنترل زندگی کودک را در اختیار بگیرد، بلکه سرپرستان قانونی او موظف خواهند بود هنگام تصمیم‌گیری‌های مهم، از ChatGPT به‌عنوان یکی از منابع مشورتی استفاده کنند.

برای اجرای این طرح، مجموعه‌ای دقیق از ارزش‌ها، باورها، اصول و خواسته‌های مادر در اختیار سیستم هوش مصنوعی قرار می‌گیرد تا بتواند در آینده راهنمایی‌هایی متناسب با دیدگاه‌های او ارائه دهد.

بایرون جیمز، از شرکای مؤسسه حقوقی Expatriate Law، در گفت‌وگو با Arabian Business جزئیات این طرح را تأیید کرد، اما تأکید داشت که وصیت‌نامه همچنان در مرحله پیش‌نویس قرار دارد و هنوز در دادگاه‌های ابوظبی ثبت یا تأیید نشده است.

او توضیح داد: «هدف این است که در صورت فوت مادر، سرپرستان فرزندش هنگام تصمیم‌گیری‌های مهم درباره تربیت او، با استفاده از اطلاعات ثبت‌شده درباره ارزش‌ها، باورها و خواسته‌های مادر، از ChatGPT مشورت بگیرند.»

به گفته جیمز، این طرح همچنین شامل بازبینی سالانه، نظارت مستقل انسانی و توجه بیشتر به خواسته‌ها و نظرات خود کودک با افزایش سن او خواهد بود.

نقش هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری درباره آینده کودک

بر اساس پیش‌نویس پیشنهادی، سرپرستان موظف خواهند بود سوابق مکتوبی از پرسش‌های مطرح‌شده، پاسخ‌های ChatGPT و تصمیمات نهایی خود نگهداری کنند. همچنین اگر تصمیمی برخلاف پیشنهاد هوش مصنوعی اتخاذ شود، باید دلیل آن توضیح داده شود.

با این حال، ChatGPT هیچ‌گونه اختیار قانونی برای تصمیم‌گیری نخواهد داشت و اجازه نخواهد داشت خود را به‌جای مادر معرفی کند یا نقش او را بر عهده بگیرد.

در واقع، هدف این است که هوش مصنوعی به سرپرستان کمک کند تا در شرایطی که مادر امکان پیش‌بینی آنها را نداشته، ارزش‌ها و خواسته‌های ثبت‌شده او را بهتر تفسیر کنند.

تفاوت این وصیت‌نامه با وصیت‌نامه‌های سنتی

در وصیت‌نامه‌های سنتی، والدین می‌توانند علاوه بر تعیین تکلیف اموال و دارایی‌ها، خواسته‌های خود را درباره تحصیل، مذهب، مراقبت‌های پزشکی و سایر جنبه‌های تربیت فرزند ثبت کنند. با این حال، این دستورالعمل‌ها بر اساس شرایط زمان تنظیم وصیت‌نامه نوشته می‌شوند و معمولاً ثابت باقی می‌مانند.

جیمز در این‌باره گفت: «نامه‌های سنتی بیان خواسته‌ها، ماهیتی ثابت دارند و تنها منعکس‌کننده اطلاعات و پیش‌بینی‌های والدین در زمان نگارش هستند.»

او افزود: «آنچه در حال بررسی آن هستیم، این است که آیا هوش مصنوعی می‌تواند این راهنمایی‌ها را برای تصمیماتی که پنج، ۱۰ یا حتی ۱۵ سال پس از فوت والدین گرفته می‌شوند، همچنان کاربردی نگه دارد یا خیر.»

این راهنمایی‌ها می‌توانند موضوعاتی مانند انتخاب مسیر تحصیلی غیرمنتظره، تغییر شرایط خانوادگی یا چالش‌های ناشی از فناوری‌هایی را در بر بگیرند که هنوز به وجود نیامده‌اند.

نگرانی‌های حقوقی و اخلاقی درباره این طرح

با وجود ظرفیت‌های احتمالی این ایده، کارشناسان به چالش‌های حقوقی و اخلاقی آن نیز توجه دارند.

سیستم‌های هوش مصنوعی ممکن است پاسخ‌های نادرست یا جانبدارانه ارائه دهند و عملکرد آنها نیز با به‌روزرسانی مدل‌هایشان تغییر کند.

از سوی دیگر، میان حفظ ارزش‌های والدین و تحمیل این ارزش‌ها به کودکی که شخصیت، باورها و دیدگاه‌هایش در طول زمان شکل می‌گیرد، تفاوت مهمی وجود دارد.

جیمز در این‌باره گفت: «پرسش اصلی این است که آیا فناوری می‌تواند به حفظ ارزش‌های والدین کمک کند، بدون آنکه آزادی کودک برای شکل دادن به شخصیت و دیدگاه‌های مستقل خود را محدود سازد؟»

او معتقد است که این مفهوم در آینده می‌تواند فراتر از وصیت‌نامه‌ها گسترش یابد و در حوزه‌هایی مانند میانجی‌گری خانوادگی، فرزندپروری مشترک و حفظ میراث شخصی افراد نیز مورد استفاده قرار گیرد.

با این حال، این طرح در حال حاضر صرفاً یک پیشنهاد آزمایش‌نشده است و هنوز به‌عنوان یک رویه یا سابقه حقوقی در امارات به رسمیت شناخته نشده است.

جیمز در پایان تأکید کرد: «ما هرگز پیشنهاد نمی‌کنیم که هوش مصنوعی جایگزین قضاوت انسانی شود. اتفاقاً همین موضوع است که بحث‌های حقوقی و اخلاقی پیرامون این طرح را جذاب و مهم می‌کند.»