لانا نسیبه، دیپلمات ارشد امارات، نامزد دبیرکلی سازمان ملل شد
لانا نسیبه، دیپلمات ارشد امارات که بیش از یک دهه نماینده دائم این کشور در سازمان ملل بود، چهارشنبه ۲۱ اکتبر رسماً به رقابت برای جانشینی آنتونیو گوترش پیوست. او وعده داد برای جلوگیری از تشدید درگیریها به «دیپلماسی بیسروصدا» تکیه کند. نسیبه اگر انتخاب شود، نخستین زن در رأس سازمان ملل و دومین دبیرکل عرب پس از پطرس پطرس غالی مصری خواهد بود.
شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس دولت امارات، با نامهای خطاب به ریاست مجمع عمومی و شورای امنیت سازمان ملل و طبق روال مصوب انتخاب و انتصاب دبیرکل، نسیبه را رسماً نامزد کرد. به گزارش خبرگزاری رسمی امارات (وام)، رئیس دولت امارات در این نامه به تجربه گسترده نسیبه در سازمان ملل، درایت او در رویارویی با چالشهای کنونی بینالمللی و کارنامه پربارش در فعالیت سازنده اشاره کرده است.
نسیبه، وزیر مشاور در وزارت امور خارجه امارات، برای تمرکز بر این رقابت از سمت دولتی خود مرخصی گرفته است. او این تصمیم را بازتاب استقلالی میداند که منشور سازمان ملل از دبیرکل انتظار دارد. نسیبه هنگام اعلام نامزدی گفت: «میخواهم خود را همانگونه برای این مقام نامزد کنم که در آن خدمت خواهم کرد: با همه دولتها صریح سخن بگویم و پاسخگوی هیچیک نباشم. نه برای دوستان استثنا قائل میشوم و نه از منتقدان کینه به دل میگیرم.» او هشدار داد هرچه فاصله میان وعدهها و عمل بیشتر شود، اعتماد فرسودهتر و توان اقدام کمتر میشود.
نسیبه در بیانیه چشمانداز خود تأکید کرده است که سازمان ملل باید با «دیپلماسی بیسروصدا» از تشدید درگیریها جلوگیری کند. به باور او، این سازمان باید به دستیابی به تفاهمهای عملی برای کاهش رنج انسانها کمک کند تا زمینه حلوفصل سیاسی گستردهتر فراهم شود. او پیشنهاد کرده است تمرکز بر «توافقهای نخستین» دستیافتنی باشد، مانند تأمین دسترسی بشردوستانه، تبادل زندانیان و آتشبسهای محلی. این گامها به نظر او باید با پیگیری مداوم دنبال شوند و پایبندی به آنها راستیآزمایی شود. نسیبه خواستار مشارکت سازمانهای منطقهای و میانجیهای مورد اعتماد طرفهای درگیر در تلاشهای صلح شده است. او میگوید سازمان ملل لازم نیست همه مذاکرات را رهبری کند، اما باید آماده همکاری با کسانی باشد که بهتر از همه میتوانند کار را پیش ببرند. تقویت پاسخگویی، کاهش موازیکاری و تمرکز بر نتایج قابلسنجش از دیگر محورهای برنامه اوست.
نسیبه به خبرگزاری رویترز گفت در جریان آخرین نشست مجمع عمومی چند کشور از او خواسته بودند نامزد شود. او افزود امروز سازمان ملل به دبیرکلی نیاز دارد که این نهاد را از «تماشاگر» بحرانها دوباره به حلکننده آنها بدل کند و «تغییر نسل» را برایش رقم بزند. به گفته او، خوب است دبیرکل بعدی زن باشد، اما انگیزه نامزدیاش جنسیت نیست، بلکه «خوشبینی سرسختانه» به آینده سازمان ملل است.
نسیبه که ۴۸ سال دارد، از سپتامبر ۲۰۱۳ تا آوریل ۲۰۲۴ نماینده دائم امارات در سازمان ملل بود. او طی عضویت دوساله امارات در شورای امنیت (۲۰۲۲ و ۲۰۲۳) دو بار ریاست این شورا را بر عهده داشت. نایبرئیسی مجمع عمومی، ریاست هیئت اجرایی نهاد زنان سازمان ملل و ریاست مشترک مذاکرات اصلاح شورای امنیت نیز در کارنامه اوست. نسیبه میگوید در دسامبر ۲۰۲۳ با ترتیب دادن سفر اعضای فعلی و آینده شورا به گذرگاه رفح، برای قطعنامه ۲۷۲۰ حمایت جلب کرد. این قطعنامه راه ارسال کمکهای بشردوستانه به غزه را هموار کرد. پدرش، زکی نسیبه، مشاور فرهنگی رئیس دولت امارات است.
به گزارش رویترز، ناظران تحریمهای سازمان ملل اتهامهای مربوط به حمایت نظامی امارات از نیروهای پشتیبانی سریع سودان را «معتبر» توصیف کردهاند و امارات پس از آن در پرونده سودان با انتقاد روبهرو شده است. ابوظبی این ادعاها را رد میکند. رویترز از نسیبه پرسید این موضوع چه تأثیری بر نامزدیاش دارد. او پاسخ داد از سمتش در دولت امارات مرخصی گرفته و بر بحران انسانی سودان تمرکز خواهد کرد.
ورود نسیبه در حالی است که شورای امنیت پس از شش دور رایگیری غیررسمی هنوز بر سر نامزدی که هر پنج عضو دائم بپذیرند به توافق نرسیده است. این پنج عضو آمریکا، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسهاند. به گفته دیپلماتها، در آخرین دور که جمعه ۱۶ اکتبر برگزار شد، ربکا گرینسپن با ۹ رای موافق در صدر ماند. گرینسپن معاون پیشین رئیسجمهور کاستاریکا و دبیرکل آنکتاد (نهاد تجارت و توسعه سازمان ملل) است. پس از او رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، و کارولین رودریگز-بیرکت، نماینده دائم گویان در سازمان ملل، هر کدام ۸ رای موافق داشتند. با این همه، همه نامزدها دستکم دو رای مخالف از اعضای دائم گرفتند، هرچند این آرا در این مرحله وتوی رسمی به شمار نمیروند. ماکی سال، رئیسجمهور پیشین سنگال، شنبه ۱۷ اکتبر از رقابت کنار کشید و نسیبه اکنون هفتمین نامزد است. به گزارش رویترز، اعضای شورا رایزنی میکنند که رایگیری بعدی جمعه ۲۳ اکتبر برگزار شود یا زمانی دیرتر.
نامزد پیروز باید دستکم ۹ رای از ۱۵ عضو شورای امنیت بگیرد و هیچ عضو دائمی نامزدیاش را وتو نکند. سپس مجمع عمومی او را به توصیه شورا منصوب میکند. دوره دوم گوترش ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ به پایان میرسد و دبیرکل بعدی قرار است از اول ژانویه ۲۰۲۷ کار خود را برای یک دوره پنجساله آغاز کند. بر پایه عرف چرخش منطقهای، انتظار میرود این بار نامزدی از آمریکای لاتین انتخاب شود. جامعه کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب (سلاک) نیز در نامه ۱۳ اکتبر خود تأکید کرده که زمان آن رسیده است فردی از این منطقه دبیرکل شود. با این حال، نه چرخش منطقهای و نه انتخاب یک زن، الزامی در منشور سازمان ملل نیست.