شناسایی سویه‌ای از ویروس عامل کووید-۱۹ با نام PJ.2.1 در چند کشور جهان، توجه پژوهشگران و نهادهای بهداشتی را به خود جلب کرده است؛ با این حال، بررسی‌ها درباره ویژگی‌های این سویه همچنان ادامه دارد و بخشی از اطلاعات موجود هنوز مقدماتی است.

نخستین نمونه ثبت‌شده PJ.2.1 در ماه می ۲۰۲۶ در استان انتاریوی کانادا شناسایی شد. بررسی‌های ژنتیکی نشان داده‌اند که این سویه دارای مجموعه‌ای از تغییرات ژنتیکی است.

یافته‌های اولیه آزمایشگاهی نشان می‌دهد PJ.2.1 ممکن است توانایی بیشتری برای اتصال به گیرنده ACE2 داشته باشد؛ گیرنده‌ای روی سطح برخی سلول‌های انسانی که ویروس SARS-CoV-2 برای ورود به سلول از آن استفاده می‌کند.

با این حال، تاکنون شواهد قانع‌کننده‌ای وجود ندارد که نشان دهد PJ.2.1 در مقایسه با سایر سویه‌های در گردش کووید-۱۹ باعث بیماری شدیدتر، افزایش بستری در بیمارستان یا مرگ‌ومیر بیشتر می‌شود.

علائم PJ.2.1 چیست؟

براساس گزارش خلیج تایمز به نقل از سازمان جهانی بهداشت، علائم مرتبط با PJ.2.1 می‌تواند مشابه سرماخوردگی یا آنفلوآنزا باشد.

علائم گزارش‌شده یا احتمالی شامل موارد زیر است:

گلودرد
تب
سرفه
آبریزش بینی
گرفتگی بینی
خستگی
سردرد
درد عضلانی
لرز

النا مالینیکووا، متخصص بیماری‌های عفونی و ویروس‌شناس روس، گلودرد شدید و خستگی طولانی‌مدت را از علائمی دانسته که در ارتباط با این سویه مورد توجه قرار گرفته‌اند.

برخی گزارش‌ها نیز از گلودرد شدیدتر و ادامه خستگی پس از بهبود مرحله اولیه عفونت حکایت دارند، اما این مشاهدات به‌تنهایی برای تعیین ویژگی‌های قطعی این سویه کافی نیستند.

علائم نیز نمی‌توانند مشخص کنند فرد به کدام سویه مبتلا شده است. تشخیص کووید-۱۹ نیازمند آزمایش است و تعیین دقیق سویه به توالی‌یابی ژنومی نیاز دارد.

سویه PJ.2.1 در کجا شناسایی شده است؟

پس از شناسایی اولیه در کانادا، نمونه‌هایی از PJ.2.1 در آمریکا، اسپانیا، فرانسه، اسرائیل، سنگاپور، استرالیا و نیوزیلند نیز گزارش شده است.

داده‌های پایش ژنومی اداره بهداشت عمومی انتاریو نشان می‌دهد PJ.2.1 در فاصله ۲۰ سپتامبر تا ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، ۲۵.۲ درصد از نمونه‌های SARS-CoV-2 توالی‌یابی‌شده را تشکیل داده است؛ این سهم در دوره چهار هفته‌ای قبلی ۱۶.۹ درصد بود.

این آمار مربوط به نمونه‌های توالی‌یابی‌شده است و نباید به‌عنوان سهم این سویه از تمام موارد ابتلا در جمعیت تفسیر شود.

مرکز حفاظت از سلامت هنگ‌کنگ نیز PJ.2.1 را در داده‌های پایش تبار JN.1 شناسایی کرده است، اما آمار منتشرشده برای کل این تبار بوده و سهم مشخص PJ.2.1 را به‌طور جداگانه نشان نمی‌دهد.

آیا PJ.2.1 مسری‌تر است؟

رشد سهم PJ.2.1 در برخی مناطق یکی از دلایل افزایش توجه پژوهشگران به این سویه است.

مطالعه‌ای از پژوهشگران مرکز نخستی‌سانان آلمان و دانشکده پزشکی هانوفر که در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ به‌صورت پیش‌چاپ و بدون داوری علمی منتشر شد، نشان داد پروتئین اسپایک PJ.2.1 اتصال بیشتری به گیرنده ACE2 دارد.

اتصال مؤثرتر به ACE2 می‌تواند از نظر زیستی برای ورود ویروس به سلول‌ها مزیت ایجاد کند، اما یافته‌های آزمایشگاهی به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که این سویه در شرایط واقعی میان انسان‌ها مسری‌تر است.

شواهد فعلی نشان می‌دهد PJ.2.1 ممکن است از نظر انتشار مزیتی داشته باشد، اما میزان دقیق سرایت‌پذیری آن در جمعیت هنوز در دست بررسی است.

افزایش اتصال به ACE2 نیز به معنای شدیدتر بودن بیماری نیست و تاکنون شواهدی مبنی بر افزایش شدت بیماری ناشی از PJ.2.1 ارائه نشده است.

داده‌های آزمایشگاهی درباره واکسن چه می‌گویند؟

نتایج آزمایشگاهی نشان داده است آنتی‌بادی‌های افراد واکسینه‌شده با واکسن کووید-۱۹ تطبیق‌یافته با LP.8.1 توانسته‌اند PJ.2.1 را خنثی کنند.

با این حال، حساسیت PJ.2.1 به خنثی‌سازی توسط این آنتی‌بادی‌ها در مقایسه با سویه مرجع LP.8.1 حدود ۱.۸ برابر کمتر گزارش شده است.

پژوهشگران تاکنون افزایش قابل‌توجهی در توانایی PJ.2.1 برای فرار از آنتی‌بادی‌های ناشی از این واکسن مشاهده نکرده‌اند.

با این حال، نتایج آزمایشگاهی به‌تنهایی نمی‌توانند مشخص کنند واکسن در شرایط واقعی تا چه اندازه از ابتلا، بیماری علامت‌دار یا بیماری شدید ناشی از این سویه جلوگیری می‌کند.

بررسی PJ.2.1 همچنان ادامه دارد و برای ارزیابی دقیق‌تر میزان انتقال، شدت بیماری و عملکرد ایمنی در برابر آن به داده‌های بیشتری از شرایط واقعی نیاز است.