امارات بهدنبال استفاده از پهپادها برای افزایش بارندگی؛ بودجه ۳ میلیون دلاری برای تحقیقات جدید
امارات در حال بررسی روشهای جدید افزایش بارندگی با استفاده از پهپادهای خودکار، مواد پیشرفته بارورسازی ابرها و هوش مصنوعی است. در همین راستا، دور هفتم برنامه پژوهشی افزایش بارندگی امارات با بودجهای مجموعاً ۳ میلیون دلاری برای حمایت از حداکثر پنج طرح تحقیقاتی معرفی شده است.
باین برنامه که زیر نظر مرکز ملی هواشناسی امارات (NCM) اداره میشود، بر توسعه فناوریهایی فراتر از روشهای متداول بارورسازی ابرها تمرکز دارد.
فراخوان رسمی این دوره در ۵ نوامبر منتشر شده و قرار است ثبت درخواست طرحهای پژوهشی از ۸ دسامبر ۲۰۲۶ آغاز شود. طرحهای برگزیده بسته به موضوع و دامنه فعالیت، بین یک تا سه سال اجرا خواهند شد.
این برنامه بر نتایج ۱۷ پروژه تحقیقاتی مورد حمایت در شش دوره گذشته استوار است و پنج حوزه اصلی پژوهشی را دربر میگیرد.
بررسی استفاده از پهپادهای خودکار برای بارورسازی ابرها
یکی از مهمترین محورهای دور جدید پژوهشهای امارات، بررسی استفاده از پهپادها و سامانههای پروازی بدون سرنشین در عملیات افزایش بارندگی است.
از پژوهشگران دعوت شده است طرحهایی برای توسعه پهپادهایی ارائه کنند که بتوانند ابرهای مناسب برای بارورسازی را شناسایی کنند، اطلاعات جوی را جمعآوری کنند و مواد بارورسازی را با دقت بیشتری به نقاط موردنظر برسانند.
همچنین امکان استفاده هماهنگ از چند پهپاد در یک عملیات، از دیگر موضوعات مورد توجه این برنامه است.
در روش متداول بارورسازی ابرها در امارات، هواپیماهای مخصوص ذرات جاذب رطوبت، معمولاً ترکیبات نمکی، را در ابرهای مناسب منتشر میکنند.
این ذرات میتوانند به برخورد و ادغام قطرات کوچک آب کمک کنند و در شرایط مساعد، احتمال تشکیل قطرات بزرگتر و بارش باران را افزایش دهند.
بااینحال، موفقیت عملیات به عواملی مانند میزان رطوبت، دمای ابر، جریانهای صعودی هوا و شرایط طبیعی جو بستگی دارد.
فناوریهای جدید پهپادی مطرحشده در دور هفتم هنوز در مرحله دریافت پیشنهادهای پژوهشی قرار دارند و معرفی آنها به معنای آغاز عملیات گسترده بارورسازی با این سامانهها نیست.
توسعه مواد جدید و بررسی روشهای نوین تشکیل ابر
یکی دیگر از محورهای برنامه، توسعه مواد پیشرفته بارورسازی ابرها و بررسی عملکرد آنها در محیطهای گرم و خشک است.
در این بخش، پژوهشگران میتوانند ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی ذرات، شیوه انتشار آنها در جو و تأثیر احتمالی ترکیبات جدید بر افزایش بارندگی را مطالعه کنند.
بررسی آثار زیستمحیطی مواد پیشنهادی نیز از موضوعات مورد توجه است.
بخش دیگری از برنامه به روشهایی اختصاص دارد که فراتر از بارورسازی متداول هستند؛ از جمله بررسی امکان تأثیرگذاری بر تشکیل ابر در شرایط جوی نزدیک به آستانه مناسب.
همچنین پژوهش درباره تأثیر پوشش زمین، ناهمواریها، رطوبت جو و گرمایش محلی بر شرایط آبوهوایی در مناطق محدود، از دیگر اولویتهای برنامه است.
بااینحال، این تحقیقات به معنای دستیابی به فناوری تولید باران در هر زمان و مکان نیستند.
سازمان جهانی هواشناسی تأکید کرده است که به دلیل انرژی بسیار زیاد سامانههای جوی، امکان ایجاد دلخواه سامانههای ابر بارانزا با فناوریهای شناختهشده وجود ندارد و ادعاهای مربوط به چنین تواناییهایی باید با احتیاط بررسی شوند.
نقش هوش مصنوعی در افزایش دقت عملیات بارورسازی
هوش مصنوعی، مدلهای پیشرفته رایانهای و تحلیل دادههای هواشناسی نیز از محورهای اصلی دور هفتم برنامه پژوهشی افزایش بارندگی امارات هستند.
هدف از این تحقیقات، بهبود پیشبینی شرایط جوی، شناسایی ابرهای مناسب برای بارورسازی و ارزیابی دقیقتر نتایج عملیات است.
امارات در دورههای گذشته نیز از پژوهشهایی برای شناسایی ابرهای مناسب با کمک هوش مصنوعی و توسعه فناوریهای راداری برای بررسی ساختار درونی ابرها حمایت کرده است.
یکی از چالشهای اصلی این حوزه، تعیین میزان بارندگی اضافی ناشی از عملیات بارورسازی است.
بارش باران پس از انجام عملیات لزوماً ثابت نمیکند که مداخله انسانی باعث آن شده است؛ زیرا ممکن است ابر در شرایط طبیعی نیز باران تولید کرده باشد.
بر اساس توضیحات سازمان جهانی هواشناسی، ارزیابی علمی این عملیات به آزمایشهای کنترلشده، مقایسه شرایط بارورسازیشده و بارورسازینشده، اندازهگیریهای فیزیکی و تحلیلهای آماری نیاز دارد.
این سازمان همچنین اعلام کرده است که شواهد علمی درباره افزایش بارندگی در برخی ابرهای سرد کوهستانی قویتر است، اما تعیین میزان تأثیر بارورسازی در ابرهای همرفتی پیچیده همچنان دشوار است.
بودجه ۳ میلیون دلاری برای حداکثر پنج پروژه
بر اساس اطلاعیه رسمی برنامه پژوهشی افزایش بارندگی امارات، در دور هفتم مجموعاً ۳ میلیون دلار اعتبار برای حمایت از حداکثر پنج پروژه تحقیقاتی پیشبینی شده است.
میزان حمایت مالی با توجه به مدت اجرای پروژه در سه گروه تعیین میشود:
- طرحهای یکساله: حداکثر ۵۰۰ هزار دلار
- طرحهای دوساله: حداکثر یک میلیون دلار
- طرحهای سهساله: حداکثر یک میلیون و ۵۰۰ هزار دلار
این مبالغ سقف حمایت مالی برای هر گروه هستند و به معنای تخصیص خودکار تمام این ارقام به طرحهای متقاضی نیستند.
پیشنهادهای پژوهشی پس از دریافت، در فرایندی دومرحلهای از نظر ارزش علمی، نوآوری، روش اجرا، توانایی تیم پژوهشی و تناسب بودجه بررسی خواهند شد.
دکتر احمد الکمالی، مدیر برنامه پژوهشی افزایش بارندگی امارات و سرپرست موقت عملیات بارورسازی ابرها در مرکز ملی هواشناسی، اعلام کرد که دور جدید بر دستاوردهای علمی و فناوری دورههای گذشته استوار است.
به گفته او، هدف حمایت از پژوهشهایی است که به پرسشهای مهم علمی پاسخ دهند، رویکردهای نوآورانه ارائه کنند و مسیر مشخصی برای استفاده عملی از فناوریها داشته باشند.
زمان ثبت درخواست و اعلام طرحهای منتخب
طبق تقویم رسمی دور هفتم، سامانه ثبت درخواست در ۸ دسامبر ۲۰۲۶ فعال خواهد شد.
پژوهشگران و مؤسسات متقاضی باید تا ۵ مارس ۲۰۲۷ ثبتنام اولیه خود را انجام دهند و پیشنهادهای اولیه پژوهشی را حداکثر تا ۱۲ مارس ۲۰۲۷ ارائه کنند.
پس از بررسی اولیه، متقاضیان منتخب تا ۳۱ مه ۲۰۲۷ برای ارائه طرح کامل دعوت خواهند شد.
مهلت ارسال طرح کامل برای گروههای دعوتشده، ۲۸ آگوست ۲۰۲۷ تعیین شده است.
انتظار میرود نتیجه نهایی حمایت مالی در ژانویه ۲۰۲۸ اعلام شود و اجرای پروژههای منتخب، طبق برنامه فعلی، از مارس ۲۰۲۸ آغاز شود.
طرحهای برگزیده بسته به مدت و اهداف پژوهشی خود، بین یک تا سه سال اجرا خواهند شد.
آیا فناوریهای جدید میتوانند بارندگی امارات را افزایش دهند؟
امارات به دلیل اقلیم خشک و محدودیت منابع آب شیرین طبیعی، سالهاست در زمینه فناوریهای افزایش بارندگی سرمایهگذاری میکند.
بااینحال، میزان اثربخشی روشهای جدید باید از طریق آزمایشهای علمی و ارزیابی دادهها مشخص شود.
به گفته متخصصان، یکی از پرسشهای اصلی این است که فناوریهای جدید چه مقدار بارندگی اضافی ایجاد میکنند، این بارشها در چه مناطقی رخ میدهند و نتایج تا چه اندازه قابل تکرار هستند.
بر این اساس، دور هفتم برنامه پژوهشی امارات با تمرکز بر پهپادهای خودکار، مواد جدید بارورسازی، روشهای احتمالی تأثیرگذاری بر تشکیل ابر و هوش مصنوعی، بهدنبال توسعه فناوریهایی است که در آینده بتوانند دقت و کارایی عملیات افزایش بارندگی را بهبود دهند.