اگر ایران کابلهای اینترنت هرمز را قطع کند، امارات و منطقه چه آسیبی میبینند؟
ایران تهدید کرده است در صورت ازسرگیری جنگ، کابلهای زیردریایی اینترنت در تنگه هرمز را هدف میگیرد. به گفته شرکت پژوهشی تلجئوگرافی (TeleGeography)، این کابلها کمتر از یک درصد پهنای باند بینالمللی جهان را منتقل میکنند و قطعشان اینترنت جهان را خاموش نمیکند. اما کارشناسان میگویند چنین اقدامی میتواند ارتباطات قطر، کویت، بحرین و عراق را بهطور جدی مختل کند، در حالی که امارات به دلیل فرود بیشتر کابلهایش در فجیره، بیرون از تنگه، وضع بهتری دارد.
این تهدید در روزهای اخیر بارها تکرار شده است. یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، چهارشنبه ۲۱ اکتبر گفت اگر آمریکا به زیرساختهای غیرنظامی ایران حمله کند، ایران میتواند «هفت کابل بزرگ» زیر تنگه هرمز را هدف بگیرد. جمعه ۲۳ اکتبر نیز دو مقام ارشد امنیتی ایران به رویترز گفتند تهران برای حمله به کابلها طرح مفصل آماده کرده است و یکی از آنها افزود ایران میکوشد مانع تعمیر کابلها هم شود. با این حال، کمیته بینالمللی حفاظت از کابل از پنج بخش فعال کابلی در تنگه نام میبرد و تلجئوگرافی از سه سامانه اصلی.
در خاورمیانه، گلوگاه اصلی اینترنت جهان دریای سرخ است و به برآورد تلجئوگرافی، بیش از ۹۰ درصد ظرفیت داده میان اروپا و آسیا از زیر آن میگذرد. حوثیهای متحد ایران در سپتامبر به اطراف تنگه بابالمندب پیشروی کردند، اما تهران تاکنون بهطور علنی از برنامهای برای حمله به کابلهای دریای سرخ سخن نگفته است.
در میان کشورهای عربی منطقه، قطر، کویت، بحرین و عراق مسیرهای جایگزین محدودی دارند. عراق فقط دو کابل بینالمللی فعال دارد: فالکون و گلف بریج اینترنشنال. این دو تنها کابلهاییاند که از آبهای ایران میگذرند و کنسرسیومهای مالک، بیشتر کابلهای دیگر را عمداً از آبهای عمان عبور دادهاند. بحرین، کویت و قطر از راه خشکی به عربستان متصلاند، اما به ارزیابی تلجئوگرافی، ظرفیت این شبکهها شاید برای انتقال کل ترافیک کافی نباشد. به گفته تحلیلگران، قطع همزمان چند کابل میتواند سرعت اینترنت را پایین بیاورد و تراکنشهای مالی، تجارت الکترونیک و خدمات ابری را مختل کند.
تلجئوگرافی فوریترین خطر را ناتوانی در تعمیر بهموقع کابلها میداند. تعمیر کابلهای منطقه بر عهده شرکت اماراتی ایمارین (e-Marine) است که پنج کشتی در اختیار دارد، اما در ماههای نخست جنگ فقط یکی از آنها داخل خلیج فارس بود.
امارات افزون بر فرود بیشتر کابلها در فجیره، از راه خشکی هم به همسایگانش متصل است. گلف نیوز ارزیابی کرده است کاربران این کشور احتمالاً با اختلال جدی روبهرو نمیشوند، هرچند ممکن است سرعت اینترنت کاهش یابد.
تهدیدهای ایران اما به کابلها محدود نیست. محسن رضایی، از مقامهای ارشد امنیتی ایران، اوایل اکتبر هشدار داد در صورت جنگ دوباره، مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی مرتبط با آمریکا در منطقه نیز ممکن است هدف قرار گیرند. در ماه مارس، آمازون اعلام کرد پهپادها مستقیماً به دو مرکز دادهاش در امارات اصابت کردهاند. آندریاس کریگ، پژوهشگر امنیتی کینگز کالج لندن، میگوید پیوند عمیق راهبرد هوش مصنوعی امارات با شرکتهای فناوری آمریکایی، زیرساخت این کشور را به هدف جذابتری برای ایران تبدیل کرده است.
به نوشته پایگاه تخصصی اینسایبر (INCYBER)، خود ایران آسیب کمتری میبیند و هزینه قطع کابلهای هرمز بیشتر بر دوش همسایگانش خواهد بود. تهران با «شبکه ملی اطلاعات» بخش زیادی از خدمات داخلی را هنگام قطع ارتباط با اینترنت جهانی سرپا نگه میدارد. قطعی سراسری اینترنت که مقامهای ایران ۲۸ فوریه اعمال کردند، ۸۸ روز ادامه داشت.
کشورهای منطقه برای کاهش وابستگی به کابلهای دریایی به مسیرهای زمینی روی آوردهاند. شرکت سعودی استیسی (STC) هفتم فوریه قراردادی ۸۰۰ میلیون دلاری برای کشیدن ۴٬۵۰۰ کیلومتر فیبر نوری در خاک سوریه تا بندر طرطوس امضا کرد. عراق نیز ۱۰ سپتامبر با شرکت قطری اوریدو (Ooredoo) برای انتقال داده از فاو تا ربیعه، نزدیک مرز ترکیه، قرارداد بست. رست آو ورلد هم به نقل از یک منبع ناشناس گزارش داده است گوگل و متا عبور بخشی از ترافیک خود از مسیر عراق را آغاز کردهاند.
کنسرسیومی از شرکتهای عراقی و بریز اینوستمنتس (Breeze Investments)، شرکتی مستقر در امارات، نیز طرح کابل ۷۰۰ میلیون دلاری ورلدلینک را اعلام کرده است. این کابل قرار است از امارات تا شبهجزیره فاو در عراق و از آنجا از راه خشکی تا ترکیه کشیده شود، اما افقی پنجساله دارد و هنوز پیمانکاری برای آن معرفی نشده است.
با این همه، داگ مادوری، کارشناس اینترنت شرکت کنتیک (Kentik)، معتقد است همه این پروژهها ساخته نخواهند شد. مؤسسه کشورهای عرب خلیج فارس در واشینگتن (AGSI) نیز در ژوئن نوشت امارات تا آن زمان بر تغییر مسیر نفتکشها تمرکز کرده و تدبیری برای حفاظت از زیرساخت دیجیتال زیردریایی خود نیندیشیده بود. روزنامه المدن هم در اوت نوشت شواهد علنی از یک طرح مشترک و آزمودهشده خلیجی برای مقابله با قطع همزمان کابلها در دست نیست.