هوش مصنوعی در امارات شغل‌ها را حذف نمی‌کند؛ نقش‌ها را تغییر می‌دهد
نگرانی‌ها درباره کاهش مشاغل ناشی از هوش مصنوعی در امارات و کشورهای شورای همکاری طی یک سال گذشته به شکل محسوسی کاهش یافته است، هرچند هوش مصنوعی همچنان نحوه تعریف و ساختار نقش‌های شغلی را تغییر می‌دهد؛ موضوعی که در گزارش جدید شرکت Cooper Fitch مطرح شده است.
بر اساس گزارش «هوش مصنوعی و آینده استعدادها ۲۰۲۷»، اکنون تنها ۱۴ درصد از پاسخ‌دهندگان انتظار دارند طی ۱۲ تا ۲۴ ماه آینده کاهش نقش‌های شغلی مرتبط با هوش مصنوعی رخ دهد؛ در حالی که این رقم در نظرسنجی سال گذشته ۳۱ درصد بود.
در عوض، سازمان‌ها بیشتر به سمت ادغام وظایف و مسئولیت‌ها حرکت کرده‌اند تا حذف کامل موقعیت‌های شغلی. ۲۲ درصد از شرکت‌ها اعلام کرده‌اند که فرایند ادغام برخی نقش‌ها را آغاز کرده‌اند و ۴۱ درصد دیگر نیز در حال بررسی این موضوع هستند.
نزدیک به دو سوم پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که استفاده از هوش مصنوعی در سازمان آن‌ها به مرحله عملیاتی یا فراتر از آن رسیده است؛ در حالی که در نظرسنجی سال گذشته تنها حدود ۱۹ درصد از شرکت‌ها در مرحله استفاده عملیاتی قرار داشتند.
در امارات و کشورهای شورای همکاری ۴۴ درصد از سازمان‌ها اکنون از هوش مصنوعی برای کاربردهای مشخص استفاده می‌کنند، اما تنها ۸ درصد توانسته‌اند این فناوری را به‌طور کامل در تمام عملیات خود ادغام کنند.
با این حال، چارچوب‌های نظارتی و حاکمیتی همگام با سرعت استفاده از هوش مصنوعی توسعه نیافته‌اند. بر اساس این گزارش، ۵۷ درصد از سازمان‌ها یا هیچ چارچوب رسمی برای حاکمیت هوش مصنوعی ندارند یا تنها از سازوکارهای غیررسمی و در حال توسعه استفاده می‌کنند.
این رقم در میان شرکت‌های منطقه‌ای فعال در کشورهای شورای همکاری به ۸۱ درصد می‌رسد. تنها ۱۰ درصد از پاسخ‌دهندگان این منطقه اعلام کرده‌اند که چارچوب کامل و تثبیت‌شده‌ای برای حاکمیت هوش مصنوعی دارند؛ این در حالی است که ۹۷ درصد آن‌ها نوعی استفاده از این فناوری را گزارش کرده‌اند.
مدیران ارشد خوش‌بین‌تر از مدیران میانی
نظرسنجی Cooper Fitch تفاوت قابل توجهی در دیدگاه مدیران ارشد و کارکنانی که به‌طور مستقیم با اجرای روزمره هوش مصنوعی درگیر هستند نشان می‌دهد.
در حالی که ۳۱ درصد از مدیران ارشد گفته‌اند عملکرد هوش مصنوعی فراتر از انتظارات آن‌ها بوده، تنها ۴ درصد از مدیران واحدها همین دیدگاه را داشته‌اند.
در مقابل، ۴۱ درصد از مدیران و ۵۰ درصد از کارکنان اجرایی گفته‌اند عملکرد هوش مصنوعی کمتر از انتظارات بوده است؛ در حالی که این رقم در میان مدیران ارشد تنها ۱۹ درصد گزارش شده است.
با وجود این اختلاف دیدگاه، افزایش بهره‌وری همچنان مهم‌ترین مزیت قابل اندازه‌گیری هوش مصنوعی در تمام سطوح مدیریتی است. ۵۳ درصد از مدیران ارشد، ۶۸ درصد از مدیران واحدها و ۶۳ درصد از مدیران میانی، افزایش بهره‌وری را از مهم‌ترین دستاوردهای هوش مصنوعی دانسته‌اند.
در مقابل، تنها ۴ درصد از پاسخ‌دهندگان در این گروه‌ها اعلام کرده‌اند که هوش مصنوعی مستقیماً موجب افزایش درآمد شده است.
مشاغل ورودی بیشترین آسیب‌پذیری را دارند
یکی از نگرانی‌های اصلی این گزارش، کاهش وظایف مربوط به موقعیت‌های شغلی ابتدایی است؛ وظایفی مانند تحقیق، تهیه پیش‌نویس اولیه، هماهنگی‌های اداری و تحلیل‌های معمول داده که در گذشته نقش مهمی در آموزش کارکنان جوان و توسعه قدرت قضاوت و تفکر انتقادی آن‌ها داشتند.
پاسخ‌دهندگان، تهیه پیش‌نویس اولیه محتوا، گزارش‌نویسی، تحقیقات پایه، هماهنگی‌های اداری و حل مسائل روزمره را از جمله وظایفی دانسته‌اند که بیشترین تأثیر را از اتوماسیون پذیرفته‌اند.
در عین حال، نقش‌های جدیدی که در نتیجه گسترش هوش مصنوعی به وجود آمده‌اند، از جمله مدیر ارشد هوش مصنوعی، مسئول حاکمیت هوش مصنوعی و استراتژیست هوش مصنوعی، معمولاً به تجربه قبلی یا تخصص فنی نیاز دارند و مسیرهای شغلی محدودی برای ورود افراد تازه‌کار به این حوزه‌ها وجود دارد.
در این گزارش آمده است: «اگر رهبران آینده فرصت‌های کمتری برای توسعه قدرت قضاوت از طریق حل مستقل مسائل داشته باشند، آیا مدیران عامل آینده به دلیل دیدگاه راهبردی خود متمایز خواهند شد یا به دلیل مهارتشان در هدایت هوش مصنوعی برای تولید استراتژی؟»
افزایش سرمایه‌گذاری با تداوم چالش‌ها
این گزارش همچنین نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری در سطح متوسط افزایش قابل توجهی داشته است. اکنون ۲۷ درصد از پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند بودجه سالانه آن‌ها برای هوش مصنوعی بین ۵۰۰ هزار تا ۵ میلیون دلار است؛ رقمی که در نظرسنجی قبلی ۱۹ درصد بود.
سرمایه‌گذاری‌های بالاتر از ۵ میلیون دلار تقریباً بدون تغییر باقی مانده و در سطح ۷ درصد قرار دارد.
پاسخ‌دهندگان اماراتی بیشتر از سایر کشورها از سرمایه‌گذاری‌های بالای هوش مصنوعی خبر داده‌اند. ۱۱ درصد از شرکت‌های اماراتی اعلام کرده‌اند سالانه بیش از ۵ میلیون دلار در این حوزه هزینه می‌کنند؛ در حالی که این رقم در عربستان سعودی ۳ درصد است.
در سطح سرمایه‌گذاری‌های پایین‌تر، ۴۴ درصد از پاسخ‌دهندگان سعودی بودجه‌ای کمتر از ۵۰۰ هزار دلار گزارش کرده‌اند؛ در حالی که این رقم در امارات ۳۶ درصد بوده است.
حریم خصوصی داده‌ها و ریسک‌های مقرراتی نیز به‌عنوان مهم‌ترین موانع توسعه هوش مصنوعی در انواع سازمان‌ها مطرح شده‌اند. ۴۴ درصد از شرکت‌های منطقه‌ای شورای همکاری و ۴۵ درصد از شرکت‌های چندملیتی این موارد را از موانع اصلی پیشرفت دانسته‌اند.
با وجود این چالش‌ها، نگرش کلی نسبت به هوش مصنوعی همچنان مثبت است. ۹۰ درصد از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند سازمان آن‌ها یا نسبت به هوش مصنوعی هیجان‌زده است یا با خوش‌بینی محتاطانه به آن نگاه می‌کند.
با این حال، خوش‌بینی محتاطانه با سهم ۴۶ درصدی اکنون جای هیجان کامل را به‌عنوان دیدگاه غالب گرفته است.
حدود ۶۵ درصد از پاسخ‌دهندگان نیز گفته‌اند خروجی‌های هوش مصنوعی همواره پیش از استفاده توسط انسان بررسی می‌شوند؛ موضوعی که نشان می‌دهد با وجود افزایش نقش این فناوری، نظارت انسانی همچنان بخش اصلی فرایند تصمیم‌گیری است.
همچنین نیمی از پاسخ‌دهندگان شرکت‌های چندملیتی اعلام کرده‌اند که از هوش مصنوعی در فرایندهای تصمیم‌گیری خود استفاده می‌کنند.
