برای برخی ساکنان ابوظبی، هشدارهای هواشناسی روز جمعه شاید کمی عجیب به نظر می‌رسید. در حالی که در بخش‌هایی از این امارت باران، رعدوبرق، وزش باد شدید و گردوغبار گزارش شد و برخی نهادها نیز برای احتیاط از تعطیلی بعضی مراکز خبر دادند، در مرکز شهر ابوظبی از جمله محدوده کورنیش، تغییر چشمگیری در وضعیت هوا مشاهده نشد و گرمای مرطوب، آسمان سفید و غبارآلود و دریای متمایل به خاکستری، همچنان چهره آشنای تابستان را حفظ کرده بود.

مریم الشحی، رئیس بخش هواشناسی دریایی مرکز ملی هواشناسی امارات (NCM)، می‌گوید علت این تفاوت آن است که سامانه جوی تأثیرگذار بر امارت ابوظبی عمدتاً در مناطق داخلی و جنوبی متمرکز بوده و شهر ابوظبی کمتر تحت تأثیر آن قرار گرفته است. به گفته او، سامانه‌های کم‌فشار در فصل تابستان معمولاً از شرق و جنوب‌شرق وارد می‌شوند و مناطق اطراف العین و کوهستان‌ها از نخستین نقاطی هستند که ابرهای همرفتی در آنها شکل می‌گیرد. ترکیب گرمای شدید سطح زمین، رطوبت بالا و هوای بسیار خنک‌تر در لایه‌های بالایی جو، شرایط ناپایداری ایجاد می‌کند که می‌تواند به رشد سریع ابرها و بارندگی منجر شود.

چرا یک منطقه بارانی و منطقه‌ای دیگر خشک است؟

الشحی توضیح داد که در تابستان معمولاً سامانه کم‌فشار در سطح زمین وجود دارد، اما گسترش همزمان آن به لایه‌های بالایی جو کمتر اتفاق می‌افتد. زمانی که این دو وضعیت همزمان شوند، ناپایداری جو افزایش می‌یابد و شرایط برای تشکیل ابرهای قدرتمند، بارش و وزش باد شدید فراهم می‌شود.

این فرایند همچنین توضیح می‌دهد که چرا بارش‌های تابستانی گاهی با موج ناگهانی گردوغبار همراه می‌شوند. هنگام بارش، جریان‌های نزولی قدرتمندی درون ابر شکل می‌گیرند. این جریان‌ها پس از رسیدن به سطح زمین در جهات مختلف پخش شده و گردوخاک را از سطح بلند می‌کنند؛ در نتیجه اطراف ابرهای باران‌زا ممکن است ناگهان غبارآلود شود.

شدیدترین فعالیت‌های جوی معمولاً در مناطق داخلی رخ می‌دهد و العین و نواحی اطراف کوه‌های حجر از جمله مناطقی هستند که به‌طور منظم شاهد بارش‌های تابستانی هستند. در امارت ابوظبی نیز مناطقی مانند شهر محمد بن زاید، شخبوط سیتی، الشامخه، الشوامخ و دیگر مناطق داخلی، در صورت گسترش سامانه به سمت غرب، می‌توانند تحت تأثیر قرار گیرند. منطقه الظفره و نواحی اطراف لیوا نیز به دلیل حرکت این سامانه از جنوب ممکن است شاهد بارش تابستانی باشند.

به همین دلیل ممکن است ساکنان یک منطقه ابوظبی با رعدوبرق و بارندگی از خواب بیدار شوند، در حالی که تنها چند ده کیلومتر دورتر، مردم چیزی جز رطوبت و غبار مشاهده نکنند.

بارش در مناطق داخلی ابوظبی ممکن است دیرتر آغاز شود

زمان آغاز بارندگی‌های تابستانی نیز در نقاط مختلف امارات متفاوت است. در مناطق کوهستانی شرقی، ارتفاعات سریع‌تر گرم می‌شوند و این موضوع صعود هوا و تشکیل ابرهای همرفتی را تسریع می‌کند. اما در العین و مناطق داخلی ابوظبی این فرایند ممکن است زمان بیشتری ببرد.

برای نمونه، روز جمعه بارش در برخی مناطق حدود ساعت ۶:۳۰ عصر آغاز شد؛ زمانی که سطح زمین به اندازه کافی گرم شده بود تا جریان صعودی هوا و فرایند همرفت را فعال کند.

احتمال ادامه بارندگی در روزهای آینده

جدیدترین پیش‌بینی مرکز ملی هواشناسی نشان می‌دهد الگوی ناپایدار تابستانی هنوز پایان نیافته است. امروز، شنبه ۲۲ آگوست، آسمان صاف تا نیمه‌ابری پیش‌بینی شده و احتمال تشکیل ابرهای همرفتی و بارش در مناطق شرقی، جنوبی و غربی کشور در ساعات بعدازظهر وجود دارد.

بادهای جنوب‌شرقی تا شمال‌شرقی با شدت خفیف تا متوسط خواهند وزید و در برخی مواقع می‌توانند شدید شده و باعث خیزش گردوخاک و شن شوند. سرعت باد ممکن است به ۵۰ کیلومتر بر ساعت برسد.

برای یکشنبه نیز احتمال بارش بعدازظهر در مناطق شرقی پیش‌بینی شده و سرعت باد ممکن است به ۴۰ کیلومتر بر ساعت برسد. دوشنبه احتمال تشکیل ابرهای همرفتی در شرق وجود دارد و روز سه‌شنبه نیز مناطق شرقی و جنوبی کشور ممکن است شاهد ابرهای باران‌زا باشند. چهارشنبه نیز احتمال تشکیل ابرهای همرفتی و بارندگی در مناطق شرقی و جنوبی وجود دارد و سرعت باد ممکن است به ۴۵ کیلومتر بر ساعت برسد.

طی این مدت، وضعیت دریا آرام پیش‌بینی شده است. صبح شنبه نیز برخی مناطق ساحلی ممکن است شاهد افزایش رطوبت و احتمال تشکیل مه یا مه رقیق باشند.

باران‌های تابستانی بیابان را سبز نمی‌کنند

به گفته الشحی، با وجود تکرار بارندگی‌های تابستانی در برخی مناطق، این بارش‌ها عامل سبز شدن مناطق بیابانی امارات نیستند. باران تابستانی معمولاً کوتاه‌مدت و بسیار محلی است و رطوبت پایدار مورد نیاز برای رشد پوشش گیاهی را فراهم نمی‌کند.

برای سبز شدن زمین، بارندگی سبک اما مداوم لازم است؛ به‌گونه‌ای که ابرهای سبک از منطقه عبور کنند، به‌تدریج ببارند و در روزهای بعد نیز دوباره بارندگی رخ دهد. بنابراین حتی یک رگبار شدید تابستانی نیز تأثیر آبیاری مداوم را ندارد.

بارش تقریباً روزانه در برخی مناطق از اواسط جولای

الشحی اعلام کرد بارندگی‌های اخیر یک دوره کوتاه و استثنایی نیست و از اواسط جولای تاکنون در برخی مناطق داخلی و شرقی امارات تقریباً هر روز باران باریده است.

العین و دیگر مناطق داخلی و همچنین مناطقی در شرق و شمال کشور از جمله الشویب، الهیر، المدام، الذید، فلج‌المعلا و بخش‌هایی از الظفره در این مدت بارندگی‌هایی را تجربه کرده‌اند. با این حال، بسیار محلی بودن این بارش‌ها باعث شده است ساکنان شهر ابوظبی گاهی هیچ نشانه‌ای از باران نبینند، حتی زمانی که در بخش‌های دیگری از همین امارت رعدوبرق و بارندگی در جریان است.

کاهش موقت رطوبت پس از باران

بارندگی می‌تواند برای مدت کوتاهی از شدت احساس گرما و شرجی بودن هوا بکاهد. پیش از رگبارهای تابستانی، ترکیب گرما و رطوبت بالا معمولاً باعث ایجاد احساس سنگینی و خفگی هوا می‌شود، اما پس از بارندگی ممکن است هوا برای مدتی کمی خشک‌تر و مطبوع‌تر شود.

این شرایط البته دوام زیادی ندارد. انتظار می‌رود پس از کاهش فعلی دما، روند افزایش تدریجی آن دوباره آغاز شود و دما تا پایان آگوست و در ماه سپتامبر همچنان نوسان داشته باشد.

بر اساس آخرین گزارش مرکز ملی هواشناسی، بیشینه دمای امروز شنبه در مناطق ساحلی و جزایر بین ۳۸ تا ۴۳ درجه سانتی‌گراد، در مناطق داخلی بین ۴۴ تا ۴۸ درجه و در مناطق کوهستانی بین ۳۳ تا ۳۷ درجه خواهد بود.

دیگر خبری از دمای ۵۰ درجه‌ای نخواهد بود؟

با وجود ادامه گرمای شدید، الشحی پیش‌بینی کرد که در ادامه تابستان دمای هوا دوباره به مرز ۵۰ درجه سانتی‌گراد نرسد. با این حال، پس از کاهش اخیر، دما ممکن است بار دیگر تا حدود ۴۸ یا ۴۹ درجه افزایش یابد.

به گفته او، انتظار می‌رود تا پایان آگوست دما به حدود ۴۶ تا ۴۷ درجه برسد و در ماه سپتامبر نیز در همین محدوده باقی بماند. از ماه اکتبر کاهش محسوس‌تر دما آغاز خواهد شد و دمای هوا به حدود ۴۱ تا ۴۳ درجه می‌رسد. در ماه نوامبر نیز کاهش بیشتری پیش‌بینی می‌شود و دما می‌تواند به حدود ۳۹ درجه برسد. پس از آن، با نزدیک شدن به ماه‌های خنک زمستان، دما به تدریج به کمتر از ۳۰ درجه سانتی‌گراد خواهد رسید.

الشحی همچنین اشاره کرد که امسال گرمای ۵۰ درجه‌ای در امارات دیرتر از معمول ثبت شد. به گفته او، معمولاً دما از اواخر ماه می به ۵۰ درجه می‌رسد، اما امسال ماه‌های می، ژوئن و جولای بدون ثبت دمای ۵۰ درجه سپری شدند و این رکورد برای نخستین بار در ماه آگوست ثبت شد.