اثر منیر فرمانفرماییان با ۳٫۱ میلیون درهم، گران‌ترین اثر نخستین حراج کریستیز در ابوظبی شد
یک اثر آینه‌کاری از منیر شاهرودی فرمانفرماییان، هنرمند فقید ایرانی، شامگاه یکشنبه اول نوامبر ۲۰۲۶ در نخستین حراج آثار هنری خانه حراج کریستیز در ابوظبی، پس از نزدیک به هفت دقیقه رقابت نفس‌گیر میان خریداران، به قیمت ۸۴۴ هزار و ۸۰۰ دلار (حدود ۳٫۱ میلیون درهم) فروخته شد و عنوان گران‌ترین اثر این حراج را به خود اختصاص داد.
کارشناسان کریستیز پیش از برگزاری حراج، ارزش این اثر با نام «واریاسیون‌های شش‌ضلعی» (Variations on the Hexagon) را بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ هزار دلار تخمین زده بودند، اما رقابت خریداران قیمت نهایی این تابلوی ساخت سال ۲۰۰۶ را به بیش از سه برابر سقف برآورد اولیه رساند. به نوشته وب‌سایت تخصصی «آرت‌نت»، این فروش در ابوظبی رکورد قیمت آثار فرمانفرماییان در حراج‌ها را نیز جابه‌جا کرد؛ رکورد پیشین او ۵۲۰ هزار دلار بود که در سال ۲۰۲۲ با فروش اثر «شیراز (طراحی در شیشه)» در حراج تهران ثبت شده بود.
حضور هنرمندان ایرانی در میان آثار پرفروش حراج
این رویداد با نام «مواسم» (به معنای فصل‌ها) و با عنوان فرعی «۲۰ سال هنر مدرن و معاصر خاورمیانه» در هتل «ابوظبی ادیشن» (The Abu Dhabi EDITION) برگزار شد؛ حراجی که هم‌زمان با بیستمین سالگرد ورود کریستیز به بازار امارات (با برگزاری نخستین حراج در دبی در سال ۲۰۰۶)، برای نخستین بار به شکل اختصاصی در پایتخت امارات برپا شد. در این شب ۷۰ اثر از ۵۸ هنرمند متعلق به ۱۳ کشور عرضه شد و مجموع فروش به ۸ میلیون و ۹۴۰ هزار و ۸۰۰ دلار (حدود ۳۲٫۸ میلیون درهم) رسید؛ رقمی که بالاترین میزان فروش یک حراج شبانه هنر مدرن و معاصر خاورمیانه در کریستیز طی بیش از یک دهه گذشته به شمار می‌رود.
پس از اثر فرمانفرماییان، تابلوی «ترکیب‌بندی» (کمپوزیسیون) از فخرالنساء زید، نقاش ترک، با قیمت ۵۲۴ هزار و ۸۰۰ دلار در رتبه دوم قرار گرفت. همچنین آثار دو هنرمند ایرانی دیگر نیز به فهرست ۱۰ اثر گران‌قیمت این حراج راه یافتند؛ تابلوی «انسان خداگونه» (Homo Deus) اثر علی بنی‌صدر، ساخته سال ۲۰۱۸، به قیمت ۵۱۲ هزار دلار فروخته شد و مشترکاً با تابلوی «کافه بغداد» اثر فیصل لعیبی صاحی، نقاش عراقی — که این فروش رکورد جهانی حراج آثار او را نیز شکست — در جایگاه سوم ایستاد. اثری بدون عنوان از فرهاد مشیری، هنرمند ایرانی، خلق‌شده در سال ۲۰۰۳ نیز به قیمت ۲۳۰ هزار و ۴۰۰ دلار به فروش رفت.
رضا مؤمنی، رئیس کریستیز در خاورمیانه و آفریقا، و ماری‌کلر تیسن، مسئول این حراج، در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که بیش از ۳۰ درصد ثبت‌نام‌کنندگان این رویداد از نسل هزاره و نسل زد بودند و ۳۷ درصد نیز برای نخستین بار به‌عنوان مشتری جدید در کریستیز ثبت‌نام کرده بودند. به گفته آنان، گستردگی پیشنهادها در طول حراج نشان‌دهنده افزایش توجه بین‌المللی به هنر خاورمیانه و ظرفیت بالای بازار هنری منطقه است.
داستان اثر فروخته‌شده و میراث منیر فرمانفرماییان
تابلوی فروخته‌شده فرمانفرماییان، اثری به ابعاد ۱۸۳ در ۱۳۰ سانتی‌متر است که با بهره‌گیری از آینه‌کاری، شیشه‌های آبی‌رنگ، نقاشی پشت شیشه و گچ روی چوب ساخته شده است. این تابلو یکی از شش پنل بزرگی است که این هنرمند ایرانی در کارگاه خود در تهران، به سفارش موزه «ویکتوریا و آلبرت» لندن برای افتتاح گالری هنر اسلامی جمیل در سال ۲۰۰۶ خلق کرد. یکی دیگر از پنل‌های همین مجموعه هم‌اکنون در گنجینه دائمی این موزه در لندن نگهداری می‌شود و تابلوی فروخته‌شده در ابوظبی نیز پیش‌تر در سال ۲۰۰۶ در موزه ویکتوریا و آلبرت و در سال ۲۰۰۸ در موزه «پل کله» سوئیس به نمایش درآمده بود.
منیر شاهرودی فرمانفرماییان که در سال ۱۹۲۲ در قزوین متولد شد، با تلفیق آینه‌کاری سنتی ایرانی، هندسه اسلامی و نقاشی پشت شیشه، به زبانی مدرن و انتزاعی در هنرهای تجسمی دست یافت و خود، دیدار از آینه‌کاری‌های آرامگاه شاهچراغ در شیراز را نقطه عطفی در شکل‌گیری سبک هنری‌اش توصیف کرده بود. او در جوانی در مدرسه طراحی پارسونز و دانشگاه کرنل آمریکا تحصیل کرد، پس از انقلاب ۱۹۷۹ سال‌ها در نیویورک اقامت گزید و در اوایل دهه ۲۰۰۰ دوباره کارگاه خود را در تهران راه‌اندازی کرد. آثار او در موزه‌های معتبری همچون گوگنهایم و موزه هنر مدرن نیویورک (MoMA) به نمایش درآمده و از سال ۲۰۱۷ نیز تالاری دائمی به نام او در باغ‌موزه نگارستان تهران فعال است. فرمانفرماییان در آوریل ۲۰۱۹ در تهران درگذشت و هم‌زمان با حراج ابوظبی، نمایشگاه مروری آثار او در «موزه مدرنا» در استکهلم سوئد برپاست.
پاییز و زمستان پررویداد هنر در ابوظبی
حراج «مواسم» در آستانه یکی از مهم‌ترین فصل‌های فرهنگی و هنری پایتخت امارات برگزار شد؛ جایی که نخستین دوره نمایشگاه بین‌المللی «فریز ابوظبی» (Frieze Abu Dhabi) از ۱۹ تا ۲۲ نوامبر در مجموعه «منارة السعدیات» در جزیره سعدیات برگزار خواهد شد. روز نخست این نمایشگاه به مدعوین اختصاص دارد و بازدید عمومی از ۲۰ نوامبر آغاز می‌شود. همچنین بر اساس اعلام رسمی اداره فرهنگ و گردشگری ابوظبی، موزه «گوگنهایم ابوظبی»، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های فرهنگی در حال تکمیل این امارت، قرار است روز ۱۱ دسامبر ۲۰۲۶ رسماً افتتاح شود.
