ماهوارهها در قلب زندگی روزمره: نقش زیرساخت فضایی در امنیت، ارتباطات و اقتصاد امارات
ماهوارهها بخشی نامرئی اما حیاتی از زندگی روزمرهاند؛ از انجام تراکنشهای مالی و فرود بهموقع هواپیماها گرفته تا ارسال هشدارهای سیل و هماهنگی شبکههای ارتباطی.
دکتر خالد النقبی، کارشناس ملی فناوری ماهوارهای و معاون محصول و مهندسی در Space42، میگوید همین نامرئی بودن باعث میشود اهمیت ماهوارهها اغلب دستکم گرفته شود.
به گفته او، ماهوارهها فقط برای نقشه و پیشبینی هوا نیستند، بلکه در ارتباطات، موقعیتیابی، ناوبری، زمانسنجی و رصد زمین نقش دارند؛ حوزههایی که هم کاربرد تجاری دارند و هم دفاعی.
النقبی تأکید میکند که سامانههای جهانی ناوبری ماهوارهای، GNSS، زیربنای بخشهایی مانند هوانوردی، حملونقل، شبکههای موبایل و ثبت زمان تراکنشهای مالی هستند. او میگوید: «بدون GNSS ما نابینا هستیم.»
در سالهای اخیر، هوش مصنوعی نقش ماهوارهها را متحول کرده است. ماهوارههای راداری SAR میتوانند در تاریکی و هر شرایط آبوهوایی تصاویر دقیق ثبت کنند و هوش مصنوعی این دادههای پیچیده را به تصاویری قابل فهم برای انسان تبدیل میکند.
این فناوری اکنون میتواند از مدار زمین، تغییرات خاک، مسیرهای آبی و حتی الگوی احتمالی حرکت سیلاب در شهرها را پیشبینی کند؛ قابلیتی که به کاهش خسارت، مدیریت بهتر منابع آب و تصمیمگیری سریعتر کمک میکند.
شرکت Space42 با منظومه ماهوارهای Foresight، شامل پنج ماهواره SAR در مدار پایین زمین، امارات را در میان کشورهایی قرار داده که داراییهای پیشرفته رصد زمین را اداره میکنند. ابوظبی نیز اکنون میزبان نخستین مرکز تولید تجاری ماهوارههای SAR در منطقه است؛ مرکزی که امکان طراحی، مونتاژ و آزمایش مستقل این ماهوارهها را در داخل کشور فراهم میکند.
النقبی میگوید هدف امارات فقط استفاده از فناوری فضایی نبوده، بلکه ایجاد مالکیت واقعی بر زیرساخت، داده، دانش و نیروی انسانی این حوزه است.
او همچنین به رشد نسل تازهای از متخصصان اماراتی در فناوری فضایی، هوش مصنوعی و امنیت سایبری اشاره میکند و میگوید سرمایهگذاری کشور در آموزش و توسعه سرمایه انسانی، یکی از پایههای اصلی این پیشرفت بوده است.
به گفته النقبی، پرسش امروز کشورها دیگر فقط این نیست که آیا باید در فضا سرمایهگذاری کنند یا نه؛ بلکه این است که آیا میتوانند سامانههای مستقل و حاکمیتی خود را بسازند. امارات، با ماهوارههای در مدار، مرکز تولیدی در ابوظبی و نسل تازه مهندسان خود، پاسخ این پرسش را زودتر از بسیاری کشورها داده است.
