نخستین پیوند قرنیه با اهداکننده داخلی در امارات انجام شد؛ مرد ۷۴ ساله: دنیا برایم روشن‌تر شد
یک مرد ۷۴ ساله اردنی در ابوظبی تحت نخستین عمل پیوند قرنیه در امارات با استفاده از بافت اهدایی تأمین‌شده از طریق بانک زیستی این شهر قرار گرفت. این جراحی که ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ انجام شد، به گفته بیمار به برطرف‌شدن درد چشم و بهبود بینایی او منجر شده است.
یاسین عبدالمجید العبدالات نخستین بیماری است که در امارات از این مسیر تأمین بافت برای پیوند قرنیه بهره‌مند شده است. پیش از این نیز جراحی‌های مشابهی در کشور انجام می‌شد، اما بافت‌های پیوندی مورد نیاز از خارج وارد می‌شدند.
این بیمار ۷۴ ساله پس از جراحی آب‌مروارید در سال ۲۰۲۵ در اردن، دچار عوارض شدید قرنیه شد. این عوارض به‌تدریج بینایی چشم راست او را کاهش داد و موجب درد مکرر و حساسیت به نور شد.
او به عارضه‌ای موسوم به «کراتوپاتی تاولی» مبتلا شده بود؛ بیماری‌ای که با تورم و ایجاد تاول در قرنیه همراه است و می‌تواند باعث تاری دید و درد چشم شود. العبدالات چند ماه پس از جراحی نخست، برای اصلاح موقعیت لنز کاشته‌شده در چشم راست خود، تحت عمل دیگری نیز قرار گرفت.
به گفته پزشکان، جراحی‌های مکرر چشم می‌توانند به سلول‌های اندوتلیال، یعنی سلول‌های لایه داخلی قرنیه که در حفظ شفافیت آن نقش دارند، آسیب برسانند. در موارد آسیب شدید این سلول‌ها، ممکن است پیوند قرنیه ضروری شود.
رفع درد و بهبود بینایی پس از جراحی
العبدالات که همسر و پسرش در ابوظبی زندگی می‌کنند، درباره وضعیت خود پیش از جراحی گفت که دو تا سه روز در هفته دچار درد چشم می‌شد و قطره‌های تجویزشده تنها بخشی از درد او را کاهش می‌دادند.
به گفته او، بینایی چشم آسیب‌دیده به اندازه‌ای کاهش یافته بود که دیگر قادر به خواندن نبود.
این بیمار پس از انجام عمل پیوند قرنیه در صبح ۲۰ اکتبر، همان روز از مرکز درمانی مرخص شد و به خانه بازگشت.
او اعلام کرد که درد چشمش پس از جراحی برطرف شده و بینایی‌اش نیز بهبود یافته است. العبدالات در نخستین معاینه پیگیری توانست هر پنج انگشت دست را از فاصله‌ای مشخص تشخیص دهد.
او درباره تغییر وضعیت خود گفت: «دنیا روشن‌تر و رنگین‌تر به نظر می‌رسد و می‌توانم بیشتر از طبیعت لذت ببرم.»
با وجود این بهبود، بیمار همچنان تحت معاینات دوره‌ای قرار دارد و روند بازیابی بینایی او ادامه دارد.
انجام پیوند با استفاده از بافت بانک زیستی ابوظبی
این جراحی به دست دکتر جورج کورنت، رئیس بخش خدمات قرنیه مؤسسه چشم‌پزشکی «باسکام پالمر» (Bascom Palmer Eye Institute) در ابوظبی، انجام شد.
بافت مورد نیاز برای پیوند از طریق بانک زیستی ابوظبی (Abu Dhabi Biobank) تأمین شد؛ اقدامی که به گفته پزشکان، اهمیت ایجاد یک مسیر داخلی برای دسترسی مراکز درمانی به بافت‌های پیوندی را نشان می‌دهد.
روش به‌کاررفته در این جراحی «کراتوپلاستی اندوتلیال» نام دارد. در این روش، به‌جای پیوند تمام ضخامت قرنیه، تنها لایه نازک داخلی آسیب‌دیده با بافت سالم اهدایی جایگزین می‌شود.
دکتر کورنت توضیح داد که این روش امکان حفظ بخش عمده ساختار طبیعی چشم را فراهم می‌کند و می‌تواند به آغاز سریع‌تر روند بهبودی کمک کند.
به گفته او، بیمار در معاینه پیگیری اواخر اکتبر، روند بهبودی متناسب با انتظارات پزشکان در مراحل اولیه پس از جراحی را نشان داده است.
آغاز پردازش بافت‌های پیوندی در بانک چشم ابوظبی از سال ۲۰۲۷
این جراحی در چارچوب توسعه همکاری‌های اداره بهداشت ابوظبی، شرکت خدمات درمانی M42 و مؤسسه چشم‌پزشکی باسکام پالمر برای گسترش زیرساخت‌های پیوند قرنیه در امارات انجام شده است.
بر اساس برنامه اعلام‌شده، بانک چشم وابسته به بانک زیستی ابوظبی قرار است از سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۷ پردازش بافت‌های اهدایی قرنیه وارداتی را آغاز کند.
در مرحله نخست، این مرکز با همکاری مؤسسه باسکام پالمر، فعالیت‌هایی در زمینه آماده‌سازی، کنترل کیفیت و نگهداری بافت‌های پیوندی انجام خواهد داد. همکاری دو مجموعه همچنین شامل تدوین دستورالعمل‌های درمانی، آموزش نیروهای متخصص و توسعه فعالیت‌های علمی و پژوهشی است.
دکتر زین کندریان، مدیرعامل مؤسسه باسکام پالمر در ابوظبی، با اشاره به کمبود جهانی بافت‌های اهدایی قرنیه اعلام کرد که در بسیاری از موارد، مهم‌ترین مانع درمان بیماران نه انجام جراحی، بلکه دسترسی به بافت مناسب برای پیوند است.
بر اساس مطالعه‌ای که در سپتامبر ۲۰۲۶ در نشریه علمی JAMA Ophthalmology منتشر شد، در سال ۲۰۲۲ مجموعاً ۲۱۴ هزار و ۲۹۹ عمل پیوند قرنیه در ۱۲۲ کشور بررسی‌شده انجام شده است. این رقم در مقایسه با سال ۲۰۱۲ افزایش ۱۶.۱ درصدی را نشان می‌دهد، اما پژوهشگران تأکید کرده‌اند که نابرابری در دسترسی به این جراحی همچنان ادامه دارد.
مسئولان طرح امیدوارند توسعه بانک چشم ابوظبی، با تقویت زیرساخت‌های داخلی تأمین و پردازش بافت‌های پیوندی، وابستگی به زنجیره تأمین خارجی را کاهش دهد و دسترسی بیماران به جراحی‌های مورد نیاز را بهبود بخشد.
