محمد بن راشد: هر ایده بزرگی با یک معلم بزرگ آغاز میشود
شیخ محمد بن راشد آل مکتوم، معاون رئیس کشور، نخستوزیر امارات و حاکم دبی، در پیامی خطاب به معلمان تأکید کرد که هوش مصنوعی نقش معلمان را متحول خواهد کرد، اما هرگز نمیتواند جایگزین رسالت اساسی آنان در شکلدهی شخصیت، ارزشها و قدرت قضاوت انسانی شود.
شیخ محمد بن راشد از معلمان بهعنوان «نسلسازان» و «معماران ذهن» یاد کرد و گفت تأثیر آنان بسیار فراتر از انتقال دانش است.
این پیام در بخش «نامهها» از جلد دوم کتاب «درسهایی از زندگی» (Lessons From Life) منتشر شده است؛ کتابی که شامل ۲۶ پیام و مجموعهای از درسها و تجربیات حاصل از شش دهه فعالیت او در عرصه خدمات عمومی است.
شیخ محمد بن راشد در این پیام نوشت: «زندگی به من آموخت که تمدنها بر پایه ایدههای بزرگ ساخته میشوند و هر ایده بزرگی با یک معلم بزرگ آغاز میشود.»
او با اشاره به حضور خود در نشستی درباره هوش مصنوعی گفت یکی از جوانان حاضر در این نشست این پرسش را مطرح کرده بود که وقتی هوش مصنوعی میتواند پاسخهای فوری و آموزش شخصیسازیشده در اختیار دانشآموزان قرار دهد، آیا جامعه در آینده همچنان به تعداد زیادی معلم نیاز خواهد داشت؟
شیخ محمد بن راشد با این دیدگاه مخالفت کرد و گفت: «آموزش فقط ساختن ذهن نیست، بلکه شکلدادن شخصیتی است که از آن ذهن استفاده میکند؛ همچنین پرورش شیوه تفکر و تصمیمگیری و ایجاد چارچوب اخلاقی، اجتماعی و ملی که مسیر انسان را هدایت میکند.»
به گفته او، هرچه ماشینها قدرتمندتر شوند و تواناییهای انسان را گسترش دهند، نیاز جوامع به معلمانی که ارزشها و خرد را منتقل کنند و مهارتهای اساسی انسانی مانند ارتباط، همکاری، همدلی و درک دیگران را پرورش دهند، بیشتر خواهد شد.
با این حال، نقش معلم باید متحول شود. به گفته حاکم دبی، معلمان باید از «انتقالدهندگان دانش» به راهنمایانی تبدیل شوند که به دانشآموزان در مسیر دستیابی به دانش کمک میکنند و به آنان میآموزند چگونه حقیقت را از دروغ و مسائل مهم را از موضوعات کماهمیت تشخیص دهند.
او تأکید کرد چالش امروز دیگر یافتن دانش نیست، بلکه نحوه استفاده از آن و تبدیل دانش به ارزشی تازه برای بشریت است.
شیخ محمد بن راشد افزود معلمان باید بیش از گذشته به دانشآموزان کمک کنند تا پرسشهای درست مطرح کنند، نه اینکه صرفاً پاسخها را در اختیار آنان بگذارند؛ زیرا دانشآموزان ممتاز فقط کسانی نیستند که بیشتر میدانند، بلکه افرادی هستند که سؤال میکنند، تخیل دارند و آموختههای خود را در دنیای پیرامون به کار میگیرند.
او گفت: «نقش معلمان همچنین باید از حفظکردن و انتقال اطلاعات به سمت آموزش ذهن برای تفکر و برانگیختن کنجکاوی، اشتیاق و تخیل تغییر کند.»
معاون رئیس کشور امارات همچنین تأکید کرد که معلمان باید خود به یادگیرندگانی مادامالعمر تبدیل شوند و بهجای رقابت با فناوریهای نوظهور، استفاده از آنها را بیاموزند.
شیخ محمد بن راشد گفت: «ماشین جای معلم را نخواهد گرفت، اما معلمی که میداند چگونه از ماشین استفاده کند، جای معلمی را خواهد گرفت که این مهارت را ندارد.»
او خواستار تحول روشهای تدریس در مدارس متناسب با تغییرات جهان شد و هشدار داد آموزش کودکان امروز به همان شیوهای که والدینشان آموزش دیدهاند، میتواند آنان را از آیندهشان محروم کند.
با وجود تحولات فناوری، شیخ محمد بن راشد تأکید کرد که مهمترین مسئولیت معلم بدون تغییر باقی خواهد ماند؛ تربیت انسانهایی وفادار به کشور خود، مشارکتکننده در جامعه، توانمند در بیان ایدههایشان، قادر به استفاده از فناوری برای تحقق اهداف و برخوردار از قطبنمای اخلاقی قوی.
او در پایان گفت: «کشورها برای حفاظت از مرزهای خود ارتش میسازند، اما برای حفاظت از آینده، مدرسه میسازند.»
شیخ محمد بن راشد افزود: «ارتشها از جغرافیا محافظت میکنند، اما آموزش تاریخ را میسازد؛ و شما سازندگان تاریخ و بناکنندگان آینده هستید.»
