ترکیه، عربستان و پاکستان پیمان دفاعی مشترک امضا کردند؛ حمله به یکی، حمله به هر سه محسوب میشود
ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان یک پیمان دفاعی سهجانبه امضا کردند که بر اساس آن، هرگونه حمله مسلحانه به یکی از این سه کشور، حمله به هر سه عضو پیمان تلقی خواهد شد.
این توافق روز جمعه ۷ آگوست در مکه و با امضای رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، محمد بن سلمان، ولیعهد و نخستوزیر عربستان سعودی و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نهایی شد.
بر اساس بیانیه مشترک سه کشور، هدف این پیمان تقویت «بازدارندگی جمعی» در برابر هرگونه تجاوز و گسترش همکاریهای دفاعی میان آنکارا، ریاض و اسلامآباد است. سه کشور همچنین اعلام کردهاند این چارچوب با هدف تقویت امنیت مشترک و کمک به صلح و ثبات منطقهای و بینالمللی ایجاد شده است.
مهمترین بخش این توافق، اصل دفاع جمعی است؛ به این معنا که حمله مسلحانه به هر یک از ترکیه، عربستان سعودی یا پاکستان، حمله به همه اعضای پیمان محسوب میشود. با این حال، هنوز جزئیاتی درباره نحوه اجرای این تعهد، شرایط ورود نیروهای نظامی به درگیری یا نوع حمایتهایی که هر کشور موظف به ارائه خواهد بود منتشر نشده است.
یک مقام ترکیهای نیز تاکید کرده است که این توافق ماهیتی دفاعی دارد، علیه کشور یا طرف مشخصی تنظیم نشده و برای پیوستن دیگر کشورهای منطقه نیز باز خواهد بود. همچنین این پیمان قرار نیست جایگزین توافقهای دوجانبه یا چندجانبه فعلی سه کشور شود؛ موضوعی که بهویژه برای ترکیه بهعنوان عضو ناتو اهمیت دارد.
امضای این توافق نتیجه نزدیک به یک سال مذاکره میان سه کشور است. محمدرضا حیات هراج، وزیر صنایع دفاعی پاکستان، دیماه گذشته تایید کرده بود که پیشنویس پیمان سهجانبه پس از ماهها مذاکره آماده شده و در اختیار هر سه دولت قرار گرفته است.
عربستان و پاکستان نیز پیش از این در سپتامبر ۲۰۲۵ یک «توافقنامه راهبردی دفاع متقابل» امضا کرده بودند که در آن نیز حمله به یکی از دو کشور، حمله به هر دو تلقی میشد. پیمان جدید عملا ترکیه را نیز به این چارچوب دفاعی اضافه میکند.
این توافق در شرایطی امضا شده که خاورمیانه با یکی از پرتنشترین دورههای امنیتی سالهای اخیر روبهرو است. ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، حملات موشکی و پهپادی در کشورهای منطقه و اختلال گسترده در کشتیرانی و صادرات انرژی از تنگه هرمز، نگرانی کشورهای منطقه درباره امنیت و وابستگی به ساختارهای دفاعی سنتی را افزایش داده است.
ترکیه یکی از بزرگترین ارتشهای ناتو و صنعت دفاعی رو به رشدی در اختیار دارد، پاکستان تنها کشور مسلمان دارای سلاح هستهای است و عربستان نیز یکی از بزرگترین بودجههای نظامی جهان را دارد. با این حال، تاکنون هیچ نشانهای وجود ندارد که توان هستهای پاکستان بخشی از تعهدات پیمان جدید باشد.
